• spotify
  • instagram
  • YouTube
  • Twitter

© 2019 by Akıl Modelleri

Sinyal ve Gürültüler

Sinyal ve Gürültüler, tahminlerimizi iyileştirmek için kullanabileceğimiz etkili ve basit bir akıl modelidir. Mesela, bir konu hakkında ne kadar sağlam verilere sahipsek, tahminimiz o kadar güçlü olur.


“Önemli olan doğru yerde doğru şeyi dinleyebilecek kadar akıllı olabilmek”

Handegül Sert


Bu modelin bize anlatmak istediği şey, tahminde bulunmadan önce sahip olduğumuz bilgilerin doğruluğunu sorgulamamız gerektiği. Bir başka deyişle, sahip olduğumuz bu bilgilerin, doğru verilerden oluşmuş bir ‘’sinyal mi’’, yoksa alakasız bir "gürültü mü’’ olduğudur.


Gürültüler bir araya gelerek sinyalleri oluştururlar. Dolayısıyla, hesaba kattığımız gürültülerin, tahminde bulunacağımız konuyla ilgili olması, doğru sinyali yakalamamız açısından son derece önemlidir. Alakasız gürültüler, doğruluk payının zayıf olduğu ve güvenilmez bilgileri temsil ederken, doğru verilerden(alakalı gürültülerden) oluşmuş sinyaller ise tahminimizin doğruluğunu arttıracak bilgileri temsil eder.


Sinyal ve Gürültüler modelini hayatın neredeyse her alanında kullanabiliriz. Örneğin:


  1. İş yerinde veya okulda yeni bir arkadaş edindiniz. İlk gün arkadaşınızı depresif görmeniz, onu doğrudan depresif karaktere sahip bir kişi yapmaz. Belki de o güne özel bir durumu vardır. Arkadaşınızla ilgili bir fikir yürütmek için onunla ilgili birden fazla örneğe/veriye ihtiyacınız vardır. Mesela, 1 aylık sürecin her günü depresif bir halde takılıyorsa, o zaman o kişinin depresif bir kişiliğinin olduğunu söylemek, ilk duruma göre daha doğru bir fikir olacaktır. Burada "her bir gün" gürültü, bu günlerin bir araya gelerek oluşturduğu "1 ay" ise sinyal olarak ele alınabilir.

  2. Beyaz bir t-shirt ile futbol maçına gittiniz ve desteklediğiniz takım kazandı. Buradaki sonucu giydiğiniz beyaz t-shirt’e bağlamak ve beyaz t-shirt giyerek maçlara gittiğinizde takımınızın kazanacağını düşünmek, totemdir ve zayıf bir bilgi referansıdır. Ancak takımınızın sahip olduğu kadronun gücüne, o gün hangi oyuncuların oynayıp oynamayacağına ve rakip takımın kadrosunun gücü gibi doğru verilere baktığınız zaman daha güçlü tahminlerde bulunabileceksiniz. Bu örnekten anlaşılacağı üzere, totemlerden kaçınmak bu modeli kullanmak için önemli.

  3. Bir diziye başladığınızda ilk bölümden kestirip atmak yerine o dizinin 3. ve 4. bölümüne de şans verdikten sonra devam edip etmemeye karar vermeniz daha doğru bir seçim olacaktır. Aynı şey kitaplar için de geçerli. Özetle, gürültüler bir araya gelerek sinyalleri oluştururlar. Burada her bölüm bir gürültüyü temsil ettiği için sinyal alabilecek duruma kadar diziye şans vermek daha sağlıklı olacaktır.


Toparlamak gerekirse, güçlü tahminlerde bulunmak için doğru verilerden yeterince beslenmemiz gerekiyor. Bunun içinse gereksiz gürültülerden kaçınarak, konuyla ilgili doğru gürültüleri dinleyip, bir araya getirerek sinyalleri oluşturmamız gerekiyor. Sinyallerin peşinden gitmeniz dileğiyle…