🌌 Akıl Modelleri Galaksi Rehberi #1

Bu hafta beni heyecanlandıran şeyler

Merhaba!

Bugün yeni bir şey başlıyor.

Pazar yazıları derin yazılar; bu ise cuma günleri size açacağım not defterim. O hafta okuduklarım, izlediklerim, dinlediklerim, denediklerim ve hepsinin hayatımın neresine denk geldiği. Adı neden Galaksi Rehberi? Douglas Adams okuyanlar bilir ki galaksi büyük, kafa karıştırıcı ve harika şeylerle dolu. Panik yapmayın, ben not alıyorum.

Başlayalım.

📚Okuduklarım:

Yardım istemek bir beceri

How to Ask for Help from People Who Don’t Know You — Pradyumna Prasad

Yardım istemeyi çoğumuz karakter meselesi yani doğuştan gelen bir özellik sanırız; ya çekinir hiç istemeyiz, ya da istemeyi başarırız ama çok da yanıt alamayabiliriz. Bu yazı yardım istemenin öğrenilebilir bir beceri olduğunu tek bir ilkeye indirgeyerek anlatıyor; kendinizi karşındakinin aklında yer edecek konuma yerleştirin. Hani sizi bir yerlere koysun aklında. Ciddi bir insan olduğunuzı kanıtlayın (söyleyerek değil, işi göstererek), bağlamı daha fazla özetlenemeyecek kadar kısa anlatmak, talebinizi kabul etmesi kolay olacak şekilde küçültmek en önemli şeylerden. En sevdiğim kısım ise en sondaki tuhaf tavsiye; hayır demeyi kolaylaştırmak… Çünkü alabileceğiniz en kötü cevap “hayır” değil; suçluluk duygusuyla, dişlerini sıkarak verilmiş bir “evet”. Çünkü öyle yardım eden bir daha etmez muhtemelen.

“Onlar sayılardan yapılmış”

They’re Made Out of Weights — Max Leiter

Terry Bisson’ın efsanevi “They’re Made Out of Meat” öyküsünü bilenler için muhteşem bir uyarlama; bu kez uzaylılar bizi değil, biz yapay zekâyı keşfediyoruz. “İçini açtık, sadece ağırlıklar var. Sözlük yok, gramer kuralı yok, içeride küçük bir adam yok. Sadece çarpılan sayılar.” Bisson’ın orijinalini daha önce Akıl Modelleri’nde çevirip yazmıştım; o yüzden bu yazıyı okurken ayrı bir keyif aldım. İki öyküyü art arda okuyun, düşünen etin, düşünen sayılara bakıp “yok canım, bunlar düşünemez” demesi... İnsanın aynaya bakması gibi…

Yazarken elimin altında: Orwell’in 6 kuralı

Orwell’s 6 Rules of Writing

George Orwell’in “Politics and the English Language” denemesinden altı kural. Basılı metinlerde görmeye alıştığın hiçbir metaforu kullanma, kısası varken uzun kelimeyi seçme, çıkarabileceğin her kelimeyi çıkar, edilgen çatıdan kaçın, jargon yerine gündelik dili seç ve altıncısı en güzeli; barbarca bir cümle kurmaktansa bu kuralların hepsini çiğne…

🎧 Dinlediğim

Peter Thiel, ve tozlu raftan inen bir kitap

Founders Podcast — Peter Thiel

Founders, tek bir şeyi çok iyi yapan bir podcast; kurucu biyografilerini okuyup bilgiyi özetlemek. Bu bölümde David Senra, Peter Thiel’i anlatıyor. Bölüm bitince kendimi kitaplığın önünde buldum ve Zero to One’ı tozlu rafından, yıllar sonra tekrar okumak için indirdim. Bir podcast’in en büyük başarısı bence bu bu arada; seni bir kitaba geri yollaması. “Rekabet kaybedenler içindir” cümlesi ilk okuduğumda da rahatsız etmişti, bakalım bu sefer ne yapacak?

📺 İzlediğim

Hi Ren

Hi Ren — Ren

Bunu gerçekten anlatmak zor, izlemek lazım. Ren, yıllarca teşhis konulamayan bir hastalıkla boğuşmuş bir müzisyen; bu şarkı da o dönemin içinden çıkmış. Kendisiyle, kafasının içindeki karanlık sesle yaptığı bir düello. Sözleri hem çok eğlenceli hem tüyler ürpertici. Bir gitar, iki kişilik tek adam. Dokuz dakika uzun gelebilir, gelmesin. Sonuna kadar izleyin, sondaki monolog her şeyi yerine oturtuyor.

🔬Denediğim

Polsia — “uyurken şirketini yöneten AI”

İsmi çözünce gülümsüyorsunuz: Polsia, “AI slop”un tersten yazılışı. Yani “AI çöpü” diye dalga geçilen şeyi tersine çevirip ciddi bir ürün yapmışlar; planlayan, kodlayan, pazarlayan otonom bir sistem. Ne kadarı vaat ne kadarı gerçek, zaman gösterecek ama beni heyecanlandıran kısmı şu; bir kişinin yapabileceği işin tanımı gözümüzün önünde değişiyor. Gerçekten çok ilginç zamanlardan geçiyoruz…

Bu ilk sayıydı. Her cuma burada olacak. Bu hafta sizi durduran bir şey varsa yazı, video, şarkı, ne olursa, bana önermeyi unutmayın olur mu? Rehber hepimizin katkısıyla büyüsün.

Panik yapmayın, pazar günü yeni yazıyla görüşüyoruz!

Hande